Moet “Ozontherapie” zonodig in een showprogramma?

Kermis- en markt-geneeskunde: terug van weggeweest

Tot in het begin van de 19de eeuw werd geneeskunde bedreven op markten en in openbare plaatsen. Wetgevers en deontologische colleges hebben er terecht voor gezorgd dat de plaats van handelen verschoof naar het medisch kabinet en later ook naar de ziekenhuizen.
Parallel hiermee werd in vele West-Europese landen (meer in de Latijnse dan in de Germaanse) de informatie over behandelingen aan banden gelegd. Bovendien werd – vooral als het om alternatieve of complementaire behandelingen ging - het verstrekken van informatie door de tuchtcolleges nogal vlug met publiciteit of reclame geïdentificeerd.

In de voorbije jaren – mede door de ontwikkeling van het internet – is heel wat nieuwe informatie over geneeskunde in het algemeen en complementaire geneeskunde in het bijzonder opvraagbaar geworden. Organisaties pro en contra werden opgericht en websites schoten uit de grond. De beslissing van de hoogste rechtscolleges in België dat de geneeskunde als vrij beroep een handelsactiviteit is en dat hier een (deontologisch verantwoorde) publiciteit toelaatbaar is heeft positief op deze trend ingewerkt. We zien dan ook dat de Orde van Geneesheren zich in het merendeel der gevallen niet verzet tegen te medewerking van artsen aan informatieve magazines of radio-en tv-programma’s. Zo lijkt mij bv. het artikel ‘Ozontherapie laat je weer bruisen van energie’ van Annemie T’Seyen (in samenwerking met Dr. Ch. Lefever) in “Goed Gevoel” van augustus 2004 een aanvaardbare publicatie, niettegenstaande de titel.. Bovendien wordt hier verwezen naar het Studie- en Documentatiecentrum voor Ozontherapie, dat over de adressen van alle ozontherapeuten beschikt. De Vlaamse televisiemaatschappijen VTM en VRT presenteren dan ook regelmatig informatieve programma’s en debatten, ook tussen voorstanders en tegenstanders van de complementaire geneeskunde (Nachtwacht, Goedele, De Leeuwenkuil.... ). Ik ben van oordeel dat de persoonlijke betrokkenheid van de patiënt bij zijn gezondheid hierdoor alleen maar kan gestimuleerd worden.

Tv-zenders moeten zovel amusement als informatie brengen. Goede reeksen waarin dokters een hoofdrol spelen hebben steeds voor hoge kijkcijfers gezorgd. Tussen ‘Flying Doctors’ en ‘Spoed’ is er een hele weg afgelegd, maar het bleef gezond amusement waarbij fictie centraal staat.

Sinds enkele maanden verschijnen ook op onze Vlaamse zender docu-soaps waarin echte artsen en paramedici de hoofdrol spelen. Wanneer ze zoals “Dag Dokter “ een realistisch beeld schetsen van het dagelijkse leven van de huisarts kan het er best mee door. Maar wanneer ‘Vlaanderen’s grote mond’ Jef Hoeyberghs in zijn Wellnesskliniek maanden achtereen wekelijks het scherm polueert en zijn patiënten letterlijk en figuurlijk in hun blootje zet, is voor mij het hek van de dam. Je reinste marktgeneeskunde!

VRT zou dit najaar een gepast antwoord bieden! Met de eerste uitzending van Bart Peeters ‘Geen zorgen tot paniek’ schiet men al onmiddellijke de hoofdvogel af. Midden in het programma wordt overgeschakeld naar een appartementsgebouw in Mortsel en Ann Van Elsen stapt binnen in de riante praktijk van Dr. Proesmans. Er ontwikkelt zich wat peptalk en je gelooft je ogen niet ... een gezonde meid van amper twintig jaar hangt werkelijk aan de ozonlijn. We zijn terug bij af : kermis- of marktgeneeskunde. De deontologie is hier wel erg ver te zoeken!

Ozontherapie is een ernstige behandeling.

In Meldine – waarin de meerderheid van de toonaangevende medische tijdschriften zijn gerecenseerd vinden we heel wat referenties over ozon- en ozontherapie. Ze wordt in talrijke ziekenhuizen – ook universitaire – toegepast en Prof. Bocci, hoogleraar in de Hematologie aan de universiteit van Sienna heeft er een standaardwerk over gepubliceerd, dat verscheen bij de toonaangevende wetenschappelijke uitgeverij Kluwer.
Een aantal eigenschappen van ozon zijn wetenschappelijk aangetoond: het werkt antiviraal en antiparasitair, het stimuleert de aanmaak van collaterale vaten op het niveau van de microcirculatie, het stimuleert het anti-oxidantenmechanisme in het lichaam en het zet een aantal immuunmodulatoren vrij uit de bloedcellen, oa. Interleukines en Tumornekrose faktor. Op basis hiervan worden momenteel een aantal klinische indicaties verder onderzocht. Bocci bespreekt oa. infectieuze en auto-immune aandoeningen, aandoeningen van de bloedvaten en de nieren, neurologische aandoeningen, met bijzondere aandacht voor het chronisch vermoeidheidssyndroom en fibromyalgie, bloedziekten. In verband met kanker onderlijnt hij een aantal belangrijke werkingen van ozon. Door het ondersteunen van de immuniteit en de zuurstoftoevoer gaat het een milieu creëren waarin kankercellen moeilijke kunnen groeien. Of ozon kanker kan genezen dient verder onderzocht, maar het kan vermoedelijk de progressie helpen stabiliseren.

Daarenboven heeft de ervaring van duizenden artsen over meer dan vijftig jaar aangetoond dat de ozontherapie een veilige therapie is. Zelf deed ik over een periode van meer dan twintig jaar meer dan dertigduizend grote eigenbloedbehandelingen zonder enige zware nevenwerking.

Maar vanuit het gezichtspunt van de patiënt blijft een grote eigenbloedbehandeling een ingrijpend gebeuren. Er moet een vene aangeprikt worden, er wordt honderd tot driehonderd milliliter bloed afgenomen, er wordt een gas bij gemengd, en het bloed wordt – veredeld – teruggegeven. Het geheel heeft iets ritueels, bijna sacraals. Ik vind het ontluisterend wanneer zoiets midden in een showprogramma wordt getoond. Je ondergaat dit als patiënt niet voor de fun, je doet het als arts zeker niet voor de fun! Je voert deze behandeling enkel uit na een diepgaand overleg met de patiënt. Wanneer je omwille van didactische of informatieve redenen een ozonbehandeling wil tonen vraag je respectvol aan een echte patiënt of je zijn behandeling mag filmen met respect voor de privacy – desgevallend of bij voorkeur met onkenbaar maken van het gelaat. Zowel VRT als de behandelende collega zijn hier volgens mij tekort geschoten.

Wat de patient voelt na een ozonbehandeling ...

Verschillende kranten weiden in de voorbije dagen nabeschouwingen aan het TV-programma.
De reactie van de actrice is al helemaal belachelijk. Ik heb nog nooit een patiënte gehad die na de behandeling vlindertjes in de buik voelde. En de patiënten die zich de dag na de behandeling misselijk voelden kan ik op de vingers van één hand tellen. Kortweg samengevat kunnen de reacties van een patiënt na de eerste grote eigenbloedbehandeling drie richtingen uitgaan. Meestal voelt hij niets: positieve reacties treden meestal slecht op na een vijftal behandelingen. Patiënten die in een slechte algemene toestand verkeren kunnen wel eens een duidelijke vermoeidheidsreactie vertonen: er wordt een duidelijke prikkel uitgeoefend op hun verzwakt immuniteitssysteem en het organisme moet dit verwerken. We noemen dit een umstimmung. Dit is een te vergelijken met de aanvankelijke verergering die ook wel bij een homeopathische behandeling optreedt. Een derde groep patiënten – die meestal in goede algemene toestand verkeren - voelen zich hyperactief en kan wel eens moeilijk de slaap vatten.

Dr. Bertels reageert in “Het Laatse Nieuws”

Wat de reactie van dr. Bertels in het ‘Laatste Nieuws’ betreft: deze is totaal buiten de kwestie en getuigt op zijn zachts uitgedrukt van een totaal niet vertrouwd zijn met de ozontherapie. Vooreerst verwijst hij naar de dood van de voetballer Luc De Rijcke. Zoals Dr. Proesmans duidelijk stelt ging het hier om een ongeval te wijten aan een slecht functionerend toestel. Maar wat meer is: het ging helemaal niet om Ozontherapie. Het ging om een hyperbaar zuurstoftoestel. Er kwam helemaal geen ozon bij te pas. Ik was in 1991 bestuurslid van de Belgische Vereniging voor Ozontherapie en op het ogenblik van het proces voorzitter. Mijn voorganger en ikzelf en ook de Internationale Vereniging voor Ozontherapie hebben herhaaldelijk gewaarschuwd voor elk toestel dat onder verhoogde druk zuurstof of een zuurstof-ozon-mengsel in de bloedbaan brengt. Enkele maanden voor het bewuste ongeval werd het toestel mij door de invoerder voorgesteld. Ik heb toen reeds op de risico’s gewezen. Bij de eerste patiënt die met dit toestel behandeld werd liep het reeds mis. Alhoewel aanvankelijk door een aantal kranten over ozontherapie werd gesproken, werd dit door de meeste rechtgezet naar aanleiding van het proces.

Bertels spreekt over de aantasting van het immuunsysteem.Wanneer één zaak wetenschappelijk vast staat is het de vrijzetting van Interleukinen (IL2 EN il6) en Tumor-necorse-factor door de bloedcellen onder invloed van ozon. Dit zijn argumenten pro een immuniteitsondersteunde werking. Over botontkalking onder invloed van ozontherapie konden we in de literatuur al helemaal niets vinden. Bocci geeft meer dan 1000 referenties in zijn boek, maar nergens verwijst hij naar ontkalking. Dat correct toegepaste ozontherapie aanleiding zou geven tot infecties is al helemaal te dwaas. Het is Dr. Bertels waarschijnlijk niet bekend dat niet alleen zwembaden gedesinfecteerd worden met ozon maar dat ook vele grote steden – waaronder Brussel en Amsterdam over grote ozoninstallaties beschikken om hun drinkwater te zuiveren. Over de losstaande bewering dat bij één van zijn patiënten, die zich goed voelde onder ozontherapie een laattijdige ontdekking van kanker zou gebeurd zijn kan ik mij niet uitspreken zonder het dossier volledig te kennen. Ik kan alleen stellen dat in mijn praktijk – en in deze van de collega’s ozontherapeuten die ik ken – de patiënt een grondig medisch onderzoek ondergaat vooraleer een ozontherapie te ondergaan. Dr. Bertels moet eens aan Prof. Betz en aan Skepp gaan vertellen dat hij conclusies trekt op één enkel geval, dat bovendien niet controleerbaar wordt voorgesteld. Of moet de chirurgie verboden worden om dat ooit eens een chirurg het verkeerde been heeft geamputeerd?

Wie zijn de ozontherapeuten die cortisone toevoegen?

De opmerkingen van Dr. Bertels die we tot nu toe weerlegden, zouden we kunnen toeschrijven aan het feit dat hij onvoldoende bekend is met de materie. Bertels weidt echter een volledige paragraaf aan het feit dat “samen met ozon vaak cortizonen ingespoten worden”. Hij koppelt hieraan een aantal gevolgen die welbekend bij het ondoelmatig gebruik van cortisone: verstoring van de immuniteit, botontkalking, ontregeling van de bloedsuikerspiegel ... Het zijn dus de nevenwerkingen van een klassiek algemeen erkend en soms levensreddend middel, die niets met ozon te maken hebben. Maar daar gaat het niet over. Bertels stelt dat het samen toedienen van cortisone en ozon vaak gebeurt. Laten we ervan uitgaan dat er vijftig artsen (het zijn er vermoedelijk meer) in Vlaanderen ozontherapie toepassen. Als de combinatie ozon/cortisone vaak wordt toegediend, mogen we er van uitgaan dat 10% van de artsen zich hieraan schuldig maakt. Ik daag Dr. Bertsels uit mij vijf gevallen te documenteren van Vlaamse ozontherapeuten die deze combinatie aanwenden. Anders is zijn bewering laster. En laster is in België nog steeds strafbaar!

Dit was geen wetenschappelijk documentaire!

Komen we nog even terug naar Ann Van Elsen. Het is mij niet vergund haar tijdsgebruik in de uren na het ozon-infuus (ik weiger hier van een ozon-therapie te spreken) te kennen. Dit zou wel eens interessant kunnen zijn. Ik raad mijn patiënten aan de rest van de dag met een rustige activiteit door te brengen! Eén zaak moeten we toegeven: bij VRT is men ten minste eerlijk. In ‘Het Laatse Nieuws’ onder de titel “Dit was geen wetenschappelijk documentaire” schrijven ze ‘En dat Ann Van Elsen ziek werd? – Misschien had dat met iets helemaal anders te maken’.

Dat het zeker geen wetenschappelijke documentaire was hadden we ook al wel begrepen!

Dr. Mark Bottu
Voorzitter AIG a.i. - Co-president ECPM
AIG = Academie voor Integrerende Geneeswijzen
ECPM = European Council of Doctors for Plurality in Medicine (55000 artsen)